Trục các đăng là gì? Đây là một bộ phận giữ vai trò quan trọng trong quá trinh truyền động của các loại phương tiện. Bên cạnh nhiệm vụ truyền lực, chúng còn đóng vai trò kết nối một số bộ phận. Trục các đăng có cấu tạo và nguyên lý hoạt động ra sao? Những lỗi thường gặp ở trục các đăng là gì? Hãy cùng tìm hiểu ngay sau đây.
Nội dung bài viết
Trục các đăng là gì?
Trục các đăng (còn được gọi là trục dẫn động) là một bộ phận cơ khí nằm trong hệ thống truyền lực của các loại phương tiện, có nhiệm vụ truyền động lực và momen xoắn giữa các cụm đặt cách xa nhau (giữa hộp số tới bộ vi sai, phương tiện có động cơ đặt phía trước và dẫn động cầu sau) hoặc giữa các cụm của hệ thống truyền lực mà trong quá trình hoạt động chúng có vị trí và khoảng cách thay đổi.
Để đạt được độ cứng từ 210 – 280 HB, trục các đăng thường được chế tạo từ vật liệu thép có độ bền cao bằng phương pháp rèn dập, phương phát nhiệt luyện tôi và ram. Nhờ đó, ngoài việc truyền động lực và momen xoắn, trục các đăng còn giúp cho việc tháo lắp cơ cấu truyền lực được diễn ra một cách dễ dàng và an toàn hơn.
Cấu tạo của trục các đăng
Trục các đăng được xem là bộ phận không thể thiếu đối với hệ thống truyền động của các loại phương tiện. Trục các đăng có cấu tạo bao gồm 2 bộ phận: Trục các đăng và khớp các đăng.
Phần trục
Phần trục của các đăng là một ống thép carbon đủ chắn chắn để chống xoắn và chống cong. Thông thường, chúng có 2 khớp nối ở 2 đầu hình thành khớp các đăng. Tuy nhiên loại các đăng 2 khớp xuất hiện hiện tượng rung động nhẹ ở dải tốc độ cao nên trục các đăng 3 khớp được sử dụng ngày càng phổ biến hơn để khắc phục điều đó.
Tổng chiều dài mỗi đoạn trục tương đối lớn, dễ bị cong và rung động mạnh khi quay ở dải tốc độ cao do mất đi độ cân bằng. Chiều dài mỗi đoạn trục các đăng ba khớp nối ngắn hơn nên độ cong do mất cân bằng thấp hơn, từ đó độ rung ở dải tốc độ cao cũng giảm.
Khớp các đăng
Khớp nối của trục các đăng là gì? Đây là một dạng khớp nối trục đàn hồi, có công dụng khử những biến đổi về góc phát sinh từ những thay đổi vị trí tương đối giữa hộp số và bộ vi sai. Nhờ đó, việc truyền lực và momen xoắn từ hộp số tới bộ vi sai diễn ra dễ dàng và nhanh chóng. Có 3 loại khớp các đăng phổ biến bao gồm:
- Khớp các đăng kiểu chữ thập: Loại khớp các đăng này có cấu tạo đơn giản, hoạt động hiệu quả nên được sử dụng phố biến.
- Khớp nối mềm: Nếu đường tâm nối trục, hộp số và bộ vi sai thẳng hàng, độ rung và tiếng ồn sẽ giảm đáng kể. Vì vậy, các loại phương tiện hiện đại thường được trang bị trục các đăng có góc bằng 0.
- Khớp nối có tốc độ không đổi: Loại khớp các đăng này có thể truyền momen quay một cách êm ái hơn nhưng giá thành cao hơn 2 loại trên.
Nguyên lý hoạt động của trục các đăng
Nguyên lý hoạt động của trục các đăng là gì? Trục các đăng vận hành dựa trên nguyên lý truyền lực, và momen xoắn giữa các cụm truyền động đặt xa nhau như hộp số và cơ cấu vi sai hoặc cầu xe. Những cụm này luôn thay đổi khoảng cách khi xe vận hành.
Khi phương tiện chuyển động, chiều dài các đăng thay đổi. Chính vì vậy, then hoa được thiết kế để có thể liên kết di động cùng khớp các đăng. Liên kết này gồm một ống trục các đăng có rãnh then hoa ở phía trong và một trục các đăng có rãnh then hóa ở phía ngoài. Khi vị trí cầu xe thay đổi thì các khớp then hoa trượt trên nhau để thay đổi chiều dài trục các đăng.
Phân loại trục các đăng
Có 4 cách để phân loại trục các đăng dựa theo các tiêu chí: Kết cấu phần trục các đăng, số lượng khớp các đăng, kết cấu khớp các đăng và đặc tính tốc độ góc của khớp các đăng.
Phân loại trục các đăng theo kết cấu trục các đăng
Theo kết cấu của trục các đăng, có thể phân loại thành:
- Trục các đăng rỗng: Trục các đăng rỗng được đặt ở vị trí giữa hộp số và hộp giảm tốc cầu sau. Loại trục này có thể thay đổi được độ dài, số vòng quay nguy hiểm lớn và có khối lượng nhẹ, tuy vậy kích thước khá lớn. Chính vì vậy, chúng được sử dụng ở những phương tiện có không gian lớn, động cơ đặt ở phía trước nhưng dẫn động ra cầu sau.
- Trục các đăng đặc: Loại trục các đăng này có kích thước nhỏ gọn nhưng không thay đổi được độ dài, thường được đặt ở giữa hộp giảm tốc cầu và bánh xe chủ động. Tuy vậy, chúng có số vòng quay nguy hiểm không cao.
Phân loại trục các đăng theo số lượng khớp các đăng
Có thể phân loại trục các đăng là gì dựa vào số lượng khớp nối? Dựa vào tiêu chí này có thể chia làm 2 loại chính: Trục các đăng đơn và trục các đăng kép. Cụ thể như sau:
- Trục các đăng loại đơn: Loại này chỉ sử dụng một khớp các đăng đồng tốc trong bộ truyền động.
- Trục các đăng loại kép: Loại trục các đăng này được sử dụng khi truyền mô-men xoắn giữa hai cụm có khoảng cách lớn, được trang bị khớp các đăng khác tốc hoặc kết hợp giữa khớp các đăng đồng tốc và khác tốc.
Phân loại trục các đăng theo kết cấu khớp các đăng
Kết cấu khớp các đăng có 2 dạng: mềm và cứng; tương ứng với 2 loại trục các đăng:
- Khớp các-đăng mềm: Loại khớp này có kích thước nhỏ, kết cấu đơn giản, ít đồi hỏi chăm sóc và bảo dưỡng. Chúng thường được làm bằng cao su có độ bền cao, hạn chế những hỏng hóc do tác động của môi trường cũng như đảm bảo sự thay đổi phương truyền momen rất nhỏ. Phần lớn loại khớp các đăng này được sử dụng để ghép các bộ truyền động các đăng với nhau nhằm mục đích nối dài thêm khoảng cách.
- Khớp các đăng cứng: Khớp các đăng cứng có cấu tạo khá phức tạp với đọ bền cao, góc thay đổi phương truyền momen lớn. Vì kết cấu phức tạp nên đòi hỏi chăm sóc, bảo dưỡng thường xuyên. Khớp các đăng cứng gồm 2 loại chủ yếu là dạng trục và dạng bi. Chúng thường được trang bị trên các dòng xe ô tô.
Phân loại trục các đăng theo đặc tính tốc độ góc của khớp
Đặc tính độ góc của khớp các đăng gồm 2 loại phổ biến: Đồng tốc và khác tốc.
- Khớp các-đăng đồng tốc: Loại này thường có cấu tạo khá đơn giản cùng khả năng truyền động tốt nên thường được trang bị trên bộ truyền động có không gian hẹp. Chúng phần lớn chỉ có một trục vào, một trục ra và một khớp. Tuy vậy, chúng có nhược điểm cơ bản là yêu cầu được chế tạo với độ chính xác rất cao, vật liệu tốt nên giá thành cao
- Khớp các đăng loại khác tốc: Loại khớp các đăng khác được sử dụng phổ biến nhờ ưu điểm góc thay đổi mô men lớn, có cấu tạo đơn giản với giá thành rẻ. Đại diện cho loại này là trục các đăng khớp chữ thập, thường được dùng ở bộ truyền giữa hộp số và hộp giảm tốc cầu xe.
Trên đây là bài viết về chủ đề Trục các đăng là gì. Hy vọng chúng sẽ giúp ích cho quý khách hàng. Hiện nay, trục các đăng được trang bị trên hầu hết các loại phương tiện như ô tô, xe tải, xe khách, xe nâng hàng hoặc máy móc công nghiệp,… Nếu có nhu cầu tìm hiểu và chọn mua các loại xe nâng hàng nhập khẩu chính hãng với giá thành phải chăng, quý khách hàng vui lòng liên hệ Thiên Sơn Forklift qua hotline 0969.446.928 để được tư vấn chu đáo nhất.
